Universiteit Leiden | Bij ons leer je de wereld kennen. Universiteit Leiden | Bij ons leer je de wereld kennen.

Leer Matthias Haentjens kennen en ontdek hoe een bank failliet gaat

Welke Europese regels moeten gelden voor banken in nood? Hoe kan het financieel recht rekeninghouders beschermen? Dit zijn vragen waarover Matthias Haentjens, hoogleraar Financieel Recht, zich buigt.

Lees hier meer over het onderzoek en onderwijs van Matthias Haentjens, over verwant onderzoek en onderwijs aan de Universiteit Leiden en de impact die dat heeft.

Bij ons leer je de wereld kennen.

Onderzoek: bankieren in moeilijke tijden

Meer dan vijf jaar heeft hij geduurd, de recessie. En al die tijd hebben falende banken een hoofdrol gespeeld: van Lehman Brothers tot SNS Reaal. Door banken die failliet gaan of dreigen te gaan, staan pensioenen en spaargelden zwaar onder druk. En overheidssteun voor banken wordt betaald door de belastingbetaler. De bankencrisis heeft het vakgebied van Matthias Haentjens, het financiële recht, een enorme drive gegeven. Want hoe doe je dat, een bank failliet laten gaan? Of juist niet? Wat zou Europa moeten doen om banken overeind te houden?

Dirk Scheringa en de pers bij het faillissement van de DSB-bank in 2009 (foto ANP).

Meer dan ooit is het van belang om grensoverschrijdende regels en wetten te hebben om toezicht te houden op banken. Of om faillissementen in goede banen te leiden en rekeninghouders te beschermen. Hoe moeten die regels eruit zien en hoe pas je ze toe? Matthias Haentjens, hoogleraar Financieel Recht, onderzoekt dit soort vraagstukken. Ook adviseert hij internationale organen, zoals de Bezwaarcommissie van de Europese financiële toezichthouders. Zo hoopt hij - indirect - bij te dragen aan de bescherming van zowel banken als hun klanten.

“Alles wat er in Europa gebeurt op het gebied van financieel recht, van banken die failliet gaan tot internationale afspraken over effectenverkeer, raakt ons in onze portemonnee”, weet Haentjens.  De internationale financiële verkeersregels worden steeds ingewikkelder. Met een druk op de knop kun je als Nederlander tegenwoordig aandelen verhandelen op de beurs van Londen. Maar van wie is het geld en het aandeel precies op het moment dat het wordt ‘verstuurd’ via de elektronische snelweg? Of we het willen of niet: de meeste Nederlanders zijn internationale beleggers. Wij betalen immers premie aan pensioenfondsen, die op beurzen buiten onze grenzen in allerlei effecten beleggen. Haentjens: “De financiële sector is internationaal in de kern. Zelfs de DSB had onderdelen in Duitsland en België.” Maar in hoeverre moet land A betalen voor een failliete bank uit land B? Als hoogleraar Financieel Recht onderzoekt hij de huidige en toekomstige financiële wetgeving in Nederland en daarbuiten. Momenteel concentreert hij zich op wet- en regelgeving rondom banken die failliet dreigen te gaan. Bijvoorbeeld: welke regels zouden moeten gelden voor banken als het slecht met ze gaat? Hoe kan een overheid of toezichthouder ervoor zorgen dat een bank niet failliet gaat? Mag een overheid zomaar aandeelhouders onteigenen, zoals onlangs bij SNS Reaal gebeurde?

Haentjens en zijn collega’s doen dit onderzoek vanuit het Hazelhoff Centre for Financial Law van de Universiteit Leiden dat in 2012 werd opgericht. Dit centrum adviseert ook internationale organen over regelgeving. Daarnaast is Haentjens vormgever en docent van de nieuwe Leidse masteropleiding  Financieel Recht: “Een unieke opleiding in Nederland, omdat hij internationaal georiënteerd is. Dat is belangrijk, omdat je ook de Nederlandse situatie alleen goed kunt begrijpen vanuit wereldperspectief.”

Onderzoek: welke regels moeten gelden voor banken in nood?

Wankele banken: pompen of verzuipen?

Het is een duivels dilemma waar overheden en ook de Europese en mondiale gemeenschap voor staan, nu de ene na de andere bank in grote problemen komt. Laat je een bank failliet gaan of ga je hem redden? De fundamentele achterliggende vragen zijn: wie laat je opdraaien voor de kosten? De belastingbetaler? De spaarders? De obligatiehouders die geld aan de bank hebben uitgeleend? En welke gevolgen heeft je keuze voor het vertrouwen in het banksysteem en voor de economie als geheel?

Meer over Wankele banken: pompen of verzuipen?

Aandelen in niemandsland

Kun je Europese of zelfs mondiale regels maken die het internationale effectenverkeer beter stroomlijnen dan nu gebeurt? Waarom moet een internationale transactie in effecten (zoals aandelen en obligaties) bijvoorbeeld elf keer zo duur zijn als een transactie binnen de grenzen van een land? Matthias Haentjens duikt voor dit soort vragen in verschillende rechtsgebieden en kijkt ook hoe Amerika dergelijke problemen aanpakt.

Meer over Aandelen in niemandsland

Masteropleiding Financieel Recht

Juristen zijn meestal gespecialiseerd. In bijvoorbeeld het strafrecht, het privaatrecht, het publiekrecht, het belastingrecht of het Europees recht. Maar de wereld van het geld heeft met ál deze specialisaties te maken. Daarom heeft Matthias Haentjens samen met collega’s een nieuwe masteropleiding Financieel Recht ontwikkeld aan de Universiteit Leiden. Jan Kees de Jager opende, nog net als minister, in september het collegejaar.  Studenten doen mee aan het onderzoek, en dragen daarmee bij aan de wetten en regels van morgen.

Meer over Masteropleiding Financieel Recht
‘Misschien is het juist beter als een bank failliet gaat’

Onderwijs: “Arbeidsmarkt is gunstig voor juristen”

Matthias Haentjens geeft college aan masterstudenten - met name binnen de master Financieel Recht - en begeleidt promovendi. “Onderwijs geven is een passie”, vertelt hij. “Ik wil het enthousiasme dat ik heb over een onderwerp graag overbrengen op studenten. Als dat lukt, geeft dat een kick.”

Haentjens: “Er is veel behoefte aan financiële experts.”

Hij ziet gunstige arbeidsmarktperspectieven voor juristen, zeker binnen het financieel recht. “Neem alleen al het plan van de EU om prudentieel toezicht op banken in handen te leggen van de Europese Centrale Bank. De raming is dat de daar veel nieuwe juristen nodig zullen zijn. En ook in Nederland zullen bedrijven, banken en beleggers veel behoefte hebben aan financiële experts.”

Meer opleidingen op het gebied van recht, economie en Europa

Rechten : Het recht beheerst ons dagelijks leven. Er is al sprake van een juridische handeling als je een brood koopt of het beltegoed van je mobiele telefoon opwaardeert. Rechten studeren is meer dan kijken naar grote juridische zaken. Je houdt je je ook bezig met dagelijkse zaken.

Fiscaal Recht : Belastingen zijn nauw verweven met ons dagelijks bestaan. Als je boodschappen doet, betaal je BTW. Heb je een baantje naast je studie, dan zal je werkgever loonbelasting inhouden. Belastingrecht is een maatschappelijk relevant vakgebied. Daarnaast is Fiscaal recht een academisch interessant rechtsgebied om te studeren.

Bestuurskunde, specialisatie Economie Bestuur en Management : In deze bachelorvariant van Bestuurskunde ontmoeten Bestuurskunde en Economie elkaar. Je bestudeert actuele problemen zoals het oplossen van de financiële crisis, het betaalbaar houden van de pensioenen en het besturen van de banken. Telkens kijk je met een bestuurskundige en een economische blik. Zo ben je straks goed in staat deze twee vakgebieden met elkaar te verbinden.

Internationale Betrekkingen : Ben je benieuwd naar de oorzaken en effecten van de eurocrisis, de opkomst van nieuwe economieën of in de Arabische Lente? In de Engelstalige bacheloropleiding International Studies bestudeer je de geschiedenis, cultuur, politiek en economie van een wereldregio en leer je een bijbehorende vreemde taal.

Geschiedenis : Geschiedenis studeren is het zoeken naar antwoorden op vragen uit alle tijden, ook vanuit economisch perspectief. Hoe ontstond bijvoorbeeld de crisis in de jaren '30vsn de vorige eeuw, en welke oplossingen vond met toen? Bij de studie Geschiedenis duik je in het verleden van de mensheid.

Politicologie : Tijdens de studie Politicologie houd je je bezig met maatschappelijke vraagstukken en hun oplossing. Je gaat na hoe problemen rondom bijvoorbeeld criminaliteit, gezondheidszorg, economie, milieu en multiculturaliteit op de politieke agenda komen. En je besteedt aandacht aan de mogelijke oplossing ervan.

Opleidingen voor professionals : Ook na je studie blijf je bij ons leren. Met ons postacademisch onderwijs blijf je op de hoogte van alle actuele ontwikkelingen. Zeker op het gebied van Financieel recht.

Meer Leidse onderzoekers op het gebied van banken, geld en financiële crisis

  • Jan Adriaanse
  • Steef Bartman
  • Leonard Blussé van Oud Alblas
  • Stefaan van den Bogaert
  • Vestert Borger
  • Valentina Caria
  • Tom Dijkhuizen
  • Willemien den Ouden
  • Diego Garlaschelli
  • Rogier Raas
  • Pim Rank
  • Piet Jan Slot
  • Tim Verdoes
  • Iris Wuisman

Jan Adriaanse hoogleraar Turnaround Management

Specialismen: turnaround management, reorganisatie en faillissement, strategisch ondernemerschap.

Steef Bartman hoogleraar Ondernemingsrecht

Directeur van het Centre for European Company Law (Universiteiten Leiden, Utrecht en Maastricht).

Leonard Blussé van Oud Alblas hoogleraar vroeg-moderne geschiedenis van Zuidoost-Azië

Begeleidde met Haentjens een promotie over het Kantonese banksysteem, dat de 'New York’s Safety Fund law' van 1829 heeft beïnvloed.

Stefaan van den Bogaert hoogleraar Europees recht en directeur van het Europa Instituut

Expert in institutionele aspecten van de EU, de interne markt en het mededingingsrecht.

Vestert Borger promovendus Europees recht

Onderzoekt de regulering van de Economische en Monetaire Unie en de eurocrisis.

Valentina Caria promovenda Financieel recht

Studeerde rechtsfilosofie en ondernemingsrecht en promoveert op het onderwerp ‘Ethiek en het Financiële recht’.

Tom Dijkhuizen promovendus Corporate en Financieel recht

Promoveert op het onderwerp ‘corporate governance’ voor financiële instellingen.

Willemien den Ouden hoogleraar Staats- en bestuursrecht

Gespecialiseerd in thema’s als staatssteun en interactie tussen of financieel recht van EU en Nederland.

Diego Garlaschelli universitair hoofddocent Econofysica

Ook natuurkundigen bestuderen financiële markten. Garlaschelli introduceerde het vak Econofysica.

Rogier Raas hoogleraar Nederlands en Europees bank- en effectenrecht

Leidt samen met Matthias Haentjens en Pim Rank het Hazelhoff Centre for Financial Law.

Pim Rank hoogleraar Financieel Recht

Leidt samen met Matthias Haentjens en Rogier Raas het Hazelhoff Centre for Financial Law. Ook advocaat (NautaDutihl)

Piet Jan Slot hoogleraar Europees en Economisch recht

Was directeur Europa Instituut en stichtte ‘European Business Law LLM Program’. Adviseerde De Nederlandsche Bank inzake staatssteun aan ING.

Tim Verdoes universitair docent Bedrijfswetenschappen

Doceert in de Rechtenfaculteit o.m. Business Law & Economics. Dit is een richting die je binnen de Bachelor Rechtsgeleerdheid kunt kiezen.

Iris Wuisman hoogleraar Ondernemingsrecht

Juriste en econoom. Met de start-up Plugwise ontwikkelde ze een totaaloplossing voor duurzaam energiegebruik.

Impact: invloed op de wereld

Financiële regels en wetten op nationaal, Europees en wereldniveau raken ons allemaal. Het onderzoek van Matthias Haentjens naar dit onderwerp heeft daarom veel invloed op de maatschappij. Regelmatig treedt hij op in de media om ontwikkelingen uit te leggen aan een breed publiek. Ook adviseert hij financiële organen binnen en buiten de Nederlandse grenzen.

Lees meer

Jan Kees de Jager, nog minister van Financiën, gaf in 2012 het openingscollege Financieel recht op de Universiteit Leiden.

De wereld van...

In Leiden leer je de wereld kennen. Leidse onderzoekers hebben contact met collega’s over de hele wereld, vaak ook uit andere (aangrenzende) disciplines. Ook Matthias Haentjens werkt samen met gerenommeerde collega’s uit diverse landen. Op de wereldkaart hieronder staat een aantal mondiale contacten van Haentjens en zijn collega's (zoom in op de kaart om markers beter van elkaar te onderscheiden).