Universiteit Leiden | Bij ons leer je de wereld kennen. Universiteit Leiden | Bij ons leer je de wereld kennen.

Leer Ineke Sluiter kennen en ontdek het nieuwe van de oudheid

Hoe kun je succesvol innoveren? Hoe leer je gedachten lezen met behulp van verhalen? De studie van de oude Grieken en Romeinen kan ons helpen bij deze en andere hedendaagse vraagstukken.

Lees hier meer over hoogleraar Klassieke Talen Ineke Sluiter, over verwant onderzoek en onderwijs aan de Universiteit Leiden en de impact die dat heeft.

Bij ons leer je de wereld kennen

Onderzoek: moderne toepassingen van klassieke teksten

Hoe past onderzoek naar innovatie in het werkterrein van een onderzoeker van oud-Griekse en Romeinse teksten? Hoogleraar Klassieke Talen Ineke Sluiter is volop bezig met de bestudering van Homerus, Plato en de Griekse tragedie. De studie van die auteurs kan op onverwachte manieren veel zeggen over onze moderne wereld. Zo onderzoeken zij en haar collega's van de landelijke onderzoeksschool OIKOS de rol van de zogeheten 'verankering' bij het succesvol laten landen van vernieuwingen in de maatschappij. Verankering is het proces waarbij de innovatie aansluit op wat de doelgroep al weet, begrijpt, gelooft en denkt. “Zowel in de klassieke oudheid als in de moderne tijd zie je manieren om innovatie te verankeren.ˮ

De bestudering van klassieke auteurs kan onverwachte inzichten over de moderne wereld opleveren.

“Neem het voorbeeld van bouwkunde en design. Eerst de Grieken: die stapten ongeveer in de zesde eeuw voor Christus over van het bouwen van houten tempels naar het bouwen van stenen tempels. Voor houten tempels werden houtverbindingen gebruikt. Die houten pinnen staken aan de onderkant van de balk bovenop de zuilen altijd een beetje uit. Toen de Grieken stenen tempels gingen bouwen werden op de balk nog steeds stukjes aangebracht die uitstaken, ook al had dat geen bouwkundige functie. De uitsteeksels waren zo kenmerkend dat men vond dat een tempel er zo uit hoorde te zien. Mét uitsteeksels was de nieuwe bouwvorm makkelijker te accepteren. Zo'n herkenningspunt zie je ook terug in de moderne tijd, op de elektrische auto. Waar hebben de ontwerpers het punt aangebracht waar de ‘stekker’ in de auto moet worden gestoken? Op de plaats waar bij een benzineauto de tankdop zit. Terwijl dat niet strikt hoeft, in nieuwere modellen zit dat contactpunt op een andere plek. Een prachtig voorbeeld van verankering.ˮ

Sluiter en haar collega's van de opleiding Griekse en Latijnse taal en cultuur van de Universiteit Leiden bestuderen de oudheid, maar kijken ook naar problemen in de huidige maatschappij. Ze grijpen terug op de klassieke teksten om een bijdrage te leveren aan een oplossing voor die problemen. Een belangrijk speerpunt van Sluiters werk is om inzichten uit de Geesteswetenschappen te delen met bèta- en gamma-wetenschappen.

Sluiters werk wordt zeer hoog aangeslagen door binnen- en buitenlandse experts. In 2010 won ze de prestigieuze Spinozapremie van NWO, de hoogste Nederlandse wetenschappelijke onderscheiding. Het geldbedrag van 2,5 miljoen euro mocht ze naar eigen inzicht besteden aan onderzoek.

Onderzoekslijnen: innovatie, gedachtelezen en angstretoriek

Innovatie en verankering

Vernieuwingen volgen elkaar in hoog tempo op, maar stuiten soms op weerstand. Hoe werken innovatieprocessen en hoe kunnen ze worden verbeterd? Ineke Sluiter denkt dat de studie van de oude Grieken en Romeinen hierbij kan helpen.

Meer over Innovatie en verankering

Hoe leer je gedachten lezen?

Hoe vormen mensen gedachten over wat een ander denkt, voelt en wil? En hoe vorm je gedachten over wat die ander denkt wat jíj denkt, voelt en wilt? Ineke Sluiter en haar collega’s Max van Duijn en Arie Verhagen laten zien dat verhalen een belangrijke rol spelen bij dat leerproces. Ze doen dit ook aan de hand van verhalen uit de klassieke oudheid.

Meer over Hoe leer je gedachten lezen?

Antieke ideeën over taal

Wie met woorden een bepaalde reactie of een gevoel bij een ander teweeg wil brengen, moet zijn woorden of retoriek zorgvuldig kiezen. Ineke Sluiter onderzoekt, zowel in klassieke als moderne bronnen, het effect van taal.

Meer over Antieke ideeën over taal
‘Oud-Griekse stenen tempels zijn een prachtig voorbeeld van verankering’

Onderwijs: “Classici kunnen extreem goed lezenˮ

Ineke Sluiter geeft les in de bachelor- en masterfase van de opleiding Klassieke Talen, en begeleidt promovendi. “Ik vind het heel belangrijk om studenten in aanraking te laten komen met goed onderzoek, dus ik verbind mijn onderzoek ook zoveel mogelijk aan de colleges die ik geef. Zo gingen een paar van mijn studenten naar Harvard om te helpen bij het digitaliseren van een van de oudste manuscripten van Homerus-verhalen. Het interessante van dat manuscript is dat er ook moeilijk leesbaar commentaar bij staat dat wel teruggaat tot de tweede eeuw voor Christus. Zij leren dat commentaar lezen en online toegankelijk te maken. Een fantastische leerschool.ˮ

Ineke Sluiter wil studenten in aanraking laten komen met goed onderzoek (foto: Michiel Cock)

Afgestudeerde studenten Klassieke Talen worden niet alleen maar docent op middelbare scholen. “Classici kunnen extreem goed lezen en teksten zowel in groter geheel als op de vierkante millimeter bekijken. Zo ben je dus geknipt voor elk beroep waar je met tekst en taal bezig bent. Dat levert heel veel mogelijkheden op. Onze alumni zijn van alles geworden: documentairemaker, diplomaat, consultant, columnist, schrijver, theatercriticus en nog veel meer. Er zijn geen werkloze Leidse classici.ˮ

Meer opleidingen over de oudheid en de mens tussen alfa, bèta en gamma

Griekse en Latijnse taal en cultuur : Van het Homerische epos tot de lyriek van de Latijnse dichter Horatius. Van Plato’s ideale staat tot de vlammende redevoeringen van Cicero. Films en series als ‘Gladiator’, ‘Rome’ en ‘300’ zijn grote kijkcijferhits. Waarom blijft die antieke cultuur ons zo boeien? Als je Griekse en Latijnse taal en cultuur gaat studeren, ontdek je het zelf. De bacheloropleiding Griekse en Latijnse taal en cultuur wordt door de Keuzegids Hoger Onderwijs aangemerkt als 'topopleiding'.

Geschiedenis : Duik met de opleiding Geschiedenis in het verleden van de mensheid. Ben je gefascineerd door machtige vorsten die elkaar bevechten? Door het alledaagse leven van de gewone man? Soms peins je over de betekenis van een kleine regel uit een middeleeuws kasboek. Dan weer probeer je grip te krijgen op de impact van slavernij op verschillende samenlevingen. Een nieuw inzicht kan de geschiedenis letterlijk herschrijven.

Taalwetenschap : Ben je gefascineerd door taal? Wil je bijvoorbeeld weten hoe kinderen taal leren of waarin het Nederlands verschilt van een Afrikaanse kliktaal? Of van een Indianentaal uit Zuid-Amerika? Of wil je onderzoeken hoe we taal gebruiken om elkaar te overtuigen, bijvoorbeeld in de politiek? De opleiding Taalwetenschap biedt je een antwoord op deze en nog veel meer vragen.

Archeologie : De studie Archeologie probeert zich een beeld te vormen van samenlevingen in het verleden. Archeologen bestuderen van alles wat daarvan in en op de grond is terug te vinden, van tempels tot etensresten.

Wijsbegeerte : Heeft de mens een vrije wil? Wat is tijd? Zien wij de wereld anders dan zij werkelijk is? Kunnen morele oordelen juist of onjuist zijn? Dat zijn belangrijke en indringende vragen. Vragen die verbonden zijn met allerlei onderwerpen. Filosofen houden zich bezig met onderwerpen die een rol spelen in verschillende vakgebieden. Wijsbegeerte studeren houdt in dat je tegelijkertijd ook veel ontdekt over natuurwetenschappen, politiek en antropologie.

Oude culturen van de mediterrane wereld : In het Middellandse Zeegebied ontstonden in het verre verleden vele fascinerende culturen. Met de opleiding Oude culturen van de mediterrane wereld ontdek je de cultuur van het oude Egypte, maar ook de wereld van de oude Grieken en Romeinen. Je onderzoekt de talen en culturen van Mesopotamië (het gebied tussen de rivieren de Eufraat en de Tigris) en Anatolië. Of duik in de Hebreeuwse en Aramese talen en culturen.

Meer onderzoekers van de oudheid en van de mens tussen alfa, bèta en gamma

  • Susanna de Beer
  • Bert van den Berg
  • Tazuko van Berkel
  • Carel ten Cate
  • Max van Duijn
  • Bas Haring
  • Casper de Jonge
  • Hugo Koning
  • Maaike Leemreize
  • Luuk de Ligt
  • Judi Mesman
  • Steven Ooms
  • Christoph Pieper
  • Marlein van Raalte
  • Adriaan Rademaker
  • Wil Roebroeks
  • Marianne Schippers
  • Arie Verhagen
  • Miguel John Versluys
  • Anthonya Visser
  • Antje Wessels

Susanna de Beer Universitair docent Latijn

Onderzoekt de symbolische betekenis van Rome in de Neolatijnse Renaissance.

Bert van den Berg Universitair docent Antieke Wijsbegeerte

Onderzoekt de ideeën over morele vorming van antieke denkers en hun actuele relevantie.

Tazuko van Berkel Onderzoeker Grieks

Onderzoekt ‘gecijferdheid’ en de politieke rol van berekeningen en cijfermatige argumenten in het leven van Athene.

Carel ten Cate Hoogleraar Ethologie

Doet onderzoek naar het gedrag van vogels en de verschillen en overeenkomst tussen vogelzang, spraak en taal.

Max van Duijn Onderwijs- en onderzoeksmedewerker

Onderzoekt het cognitieve fenomeen ‘gedachtenlezen’ (Theory of Mind) vanuit geesteswetenschappelijk perspectief.

Bas Haring Hoogleraar publiek begrip van wetenschap

Is “volksfilosoof”.

Casper de Jonge Universitair docent Grieks

Onderzoekt de relaties tussen Griekse en Romeinse intellectuelen en dichters in Rome.

Hugo Koning Universitair docent Grieks

Onderzoekt de rol van de Griekse dichter Hesiodus in de literatuur van de oudheid.

Maaike Leemreize Gastmedewerker

Onderzoekt de beeldvorming over Egypte in de Romeinse literatuur.

Luuk de Ligt Hoogleraar Oude Geschiedenis

Onderzoekt de rol van steden in de geschiedenis van het Romeinse Rijk.

Judi Mesman Hoogleraar Diversiteit in opvoeding en ontwikkeling

Doet onderzoek naar de rol van cultuur en gender in de opvoeding.

Steven Ooms Promovendus

Onderzoekt de stijl- en compositieleer van Griekse en Romeinse retoren in Rome.

Christoph Pieper Universitair docent Latijn

Onderzoekt de rol van Cicero in de herinneringscultuur van de Romeinen.

Marlein van Raalte Universitair docent Grieks

Onderzoekt de ideeën van de Griekse intellectueel Protagoras.

Adriaan Rademaker Universitair docent Grieks

Onderzoekt de taalkundige middelen waarmee grote Griekse schrijvers de lezer beïnvloeden.

Wil Roebroeks Hoogleraar Human Origins

Doet onderzoek naar de vroegste vormen van menselijk leven.

Marianne Schippers Promovenda

Onderzoekt de theorie en praktijk van retorische 'imitatie' (mimesis) in Rome.

Arie Verhagen Hoogleraar Nederlandse taalkunde

Doet onderzoek naar taal, cognitie en grammatica.

Miguel John Versluys Hoogleraar Klassieke & Mediterrane Archeologie

Onderzoekt de rol van de Ander, en specifiek Egypte, in de Romeinse materiële en literaire cultuur.

Anthonya Visser Hoogleraar Duitse taal- en letterkunde

Doet onderzoek naar de rol van literatuur in herinnering en identiteitsvorming.

Antje Wessels Hoogleraar Latijn

Onderzoekt de esthetische ervaring van de Romeinen.

Impact: invloed op de wereld

Vanuit allerlei invalshoeken probeert Ineke Sluiter mee te denken over maatschappelijke problemen, waarbij ze de klassieke oudheid als uitvalsbasis gebruikt. Ook is ze een bruggenbouwer tussen de geesteswetenschappen en andere wetenschappen. Haar werk benadrukt de onuitputtelijke waarde van de studie van de Grieks-Romeinse oudheid.

Lees meer

Ineke Sluiter spreekt haar diesoratie uit.

De wereld van...

In Leiden leer je de wereld kennen. Leidse onderzoekers hebben contact met collega’s over de hele wereld, vaak ook uit andere (aangrenzende) disciplines. Ook Ineke Sluiter werkt samen met gerenommeerde collega’s uit diverse landen. Op de wereldkaart hieronder staat een aantal mondiale contacten van Ineke Sluiter (zoom in op de kaart om markers beter van elkaar te onderscheiden).