Universiteit Leiden | Bij ons leer je de wereld kennen. Universiteit Leiden | Bij ons leer je de wereld kennen.

Leer Bernhard Hommel kennen en ontdek het geheim van denken door doen

Hoe weten wij wie we zijn? Hoe leren wij om te doen wat we doen? En hoe komen we weer van foute handelingen, zoals verslaving, af? Psychologisch onderzoek biedt inzicht in de mens.

Lees hier meer over Bernhard Hommels onderzoek naar de koppeling tussen actie en perceptie, over verwant onderwijs en onderzoek aan de Universiteit Leiden en de impact die dat heeft.

 

Bij ons leer je de wereld kennen.

Onderzoek: het doen en denken van baby's, volwassenen, robots en avatars

Kijken, op een stoel gaan zitten, of een beslissing nemen: doodnormale handelingen, waarover je niet hoeft na te denken om ze uit te voeren. Sterker nog: je kunt niet eens navertellen hoe je die handeling van A tot Z hebt verricht en welke spieren je daarvoor hebt moeten bewegen. Hoe hebben jij en je lichaam dat dan tóch voor elkaar gekregen? Cognitief psycholoog Bernhard Hommel onderzoekt hoe processen zoals leren, handelen en beslissen bij de mens precies werken. Daarbij kijkt hij zowel naar hersenactiviteit als gedrag. Met die kennis kunnen we niet alleen de werking van onze hersenen en geest beter begrijpen, maar ook mensen met gedrags- en leerproblemen helpen.

Avatar onderzoek Bekijk video

Bernhard Hommel onderzoekt psychische processen zoals begrijpen, leren, problemen oplossen en de werking van het geheugen. Zijn zoektocht voert hem onder meer langs leerprocessen van baby’s, verschillen tussen protestanten, katholieken, joden, boeddhisten en atheïsten, experimenten met avatars (virtuele klonen van jezelf in 3D) en op mensen lijkende robots.

Al vroeg in zijn wetenschappelijke carrière werd Hommel geraakt door de vraag hoe we eigenlijk doen wat we doen. Hoe weten we precies hoe we moeten fietsen of op een stoel gaan zitten? Hoe hebben we dat geleerd? Jaren later kwam daar een tweede gedachte bij: hoe weten mensen precies wie ze zijn? “We worden wakker, doen onze ogen open, en we hebben een duidelijk bewustzijn van onze identiteit. Hoe is dat mogelijk, hoe werkt dat?”

Samen met zijn collega’s van de sectie Cognitieve Psychologie en het Leiden Institute for Brain and Cognition (waarvan hij mede-oprichter en co-directeur is) zoekt Hommel op de meest uiteenlopende manieren naar antwoorden op deze ingewikkelde vragen. Hij is betrokken bij onderzoeken naar het gedrag van baby’s, volwassenen, patiënten en zelfs robots.
Zijn onderzoek en bevindingen leverden hem al grote internationale bekendheid op binnen wetenschappelijke kringen. Ook kunnen zijn projecten rekenen op verschillende subsidies van NWO en de EU.
Hommels onderzoek valt binnen het profileringsgebied Brain function and dysfunction over the lifespan, een van de veelbelovende onderzoeksgebieden en universitaire 'uithangbordjes' die extra geld krijgen van de Universiteit Leiden.

Vier onderzoekslijnen: van baby's tot robots

Ik doe, dus ik ben

Fietsen of je veters strikken zijn normale, dagelijkse handelingen. Maar als je er wat verder over nadenkt, zijn die handelingen juist bijzonder. Want waren er niet allerlei prikkels, gedachten en bewegingen voor nodig om uiteindelijk op het zadel te zitten en de pedalen voort te duwen? Toch hoeven we niet actief na te denken over dat hele proces: we doen het gewoon. Tot er iets fout gaat natuurlijk.
Bernhard Hommel onderzoekt hoe het komt dat we doen wat we doen. Hoe leert een mens om handelingen uit te voeren?

Meer over Ik doe, dus ik ben

Een virtuele kopie van jezelf

Stel dat het inderdaad zo is dat hoe je dingen doet, is gekoppeld aan de manier waarop je jezelf en de wereld om je heen ziet en omgekeerd (zie de Onderzoekslijn ‘Je bent wat je doet’). Psychologen zijn er dan enorm bij gebaat als ze ergens in dat proces zouden kunnen ‘ingrijpen’. Bijvoorbeeld om mensen te helpen bij het krijgen van een positiever zelfbeeld of het afleren van een verslaving. Bernhard Hommel en zijn collega’s kregen een idee waarmee dat ingrijpen misschien mogelijk wordt.

Meer over Een virtuele kopie van jezelf

De robot die pannenkoeken bakt

Robots die lijken op mensen en ons helpen bij allerlei klusjes. In sciencefictionfilms komen ze veel voor, in het echt zijn we nog lang niet zo ver. Toch wordt er al jaren aan robots gebouwd die zoveel mogelijk op mensen lijken: ‘humanoïde robots’. Dan moeten die robots natuurlijk wel begrijpen wat ze moeten doen, en hoe ze die handeling moeten uitvoeren.
Bernhard Hommel helpt bouwers van robots om ze intelligenter te maken met behulp van controlesystemen, die gebaseerd zijn op zijn onderzoek naar actie en perceptie.

Meer over De robot die pannenkoeken bakt

Beslissen: met gevoel of met verstand?

Iedereen kent het wel: de afweging tussen gevoel en verstand bij het nemen van een (grote) beslissing. Zal ik wel of niet dat huis kopen, wel of niet die reis maken, wel of niet gaan bungeejumpen? Bernhard Hommel wil weten hoe groot de invloed van gevoel en verstand (‘ratio’) precies is bij het nemen van zo’n beslissing. En hoe ratio en emotie met elkaar samenwerken.

Meer over Beslissen: met gevoel of met verstand?
‘Menselijke robots beter leren denken’

Onderwijs door Bernhard Hommel

Bernhard Hommel geeft colleges op het gebied van bewustzijn, de cognitieve neurowetenschap van actiecontrole, en sociale neurowetenschappen. Ook begeleidt hij promovendi. Hommel: “Cognitieve psychologie is een lastig, theoretische vak en daar heeft niet iedereen zin in. Maar de studenten die wij krijgen, zijn er superenthousiast over.” De Universiteit Leiden biedt een aantal hoog aangeslagen masteropleidingen, waaronder de interdisciplinaire track Cognitive Neuroscience in de research master Psychologie. Psychologiestudenten zijn breed inzetbaar op de arbeidsmarkt. “Neem onze master Toegepaste Cognitie. We proberen die opleiding zo kleurrijk mogelijk te maken, zodat de studenten later bij allerlei organisaties zijn in te zetten. Bijvoorbeeld als rechts- of arbeidspsycholoog.”

Vragen belangrijker Bekijk video

Opleidingen op het gebied van doen en denken
De Universiteit Leiden biedt verschillende opleidingen die je scholen tot expert op het gebied van psychologie en de werking van het brein.

Pedagogische Wetenschappen : Als pedagoog onderzoek je waar bepaald gedrag bij kinderen vandaan komt. Zo leer je hoe je problemen tijdens de opvoeding kunt voorkomen. En hoe je een kind en het gezin het beste kunt helpen.

Psychologie : Je verdiept je in het gedrag van mensen: wat doen ze, waarom en wat ervaren ze daarbij? Welk effect hebben drugs op menselijke presentaties? Waarom koop je de ene spijkerbroek wel en de andere niet? En hoe behandel je een patiënt met dementie of een hersenbloeding? Psychologie is overal.

Culturele antropologie en ontwikkelingssociologie : Niet alleen je opvoeding, maar ook je culturele achtergrond en de samenleving zijn van invloed op je gedrag. Wie bepaalt de ‘regels’ van een samenleving? En hoe gaan individuen daarmee om?

Taalwetenschap : De werking van het brein speelt een belangrijke rol bij taalwetenschap. Je verdiept je in de manier waarop kinderen hun moedertaal leren, wat er in je hoofd gebeurt als je luistert of praat en welke gevolgen hersenschade hierop kan hebben. Je leert bovendien hoe je mensen kunt beïnvloeden met taal.

Academische Pabo : Wil je aan de slag in het basisonderwijs maar ben je ook geïnteresseerd in wetenschappelijke kennis over de ontwikkeling van kinderen, opvoeding en onderwijs? Dan is de Academische Pabo iets voor jou!

Geneeskunde : Zieke mensen beter maken, dat is wat je leert in deze opleiding. Als student geneeskunde bestudeer je het menselijk lichaam. Het brein is een zeer complex onderdeel daarvan.

Biologie : Als biologiestudent leer je wat leven is, hoe de natuur in elkaar zit en hoe de natuur verandert. Er leeft op de wereld een uitbundige rijkdom aan organismen, variërend van eencelligen tot enorme bomen in het regenwoud en onze eigen soort, de mens. Als bioloog leer je de ontwikkeling en het gedrag van deze organismen te begrijpen.

Bio-Farmaceutische Wetenschappen : Als geneesmiddelenonderzoeker wil je nieuwe, betere en veiliger geneesmiddelen ontwikkelen. Die geneesmiddelen zijn nodig om het leven van grote groepen mensen te verbeteren. Medicijnen kunnen grote effecten hebben op het menselijk lichaam, ook op onze hersenen. Het is dan ook belangrijk dat je leert hoe het brein functioneert.

Biomedische Wetenschappen : Deze opleiding richt zich op het gezonde en zieke lichaam. Hoe reageert ons lijf op ziektes? Wat zijn oorzaken van ziektes? Je wordt opgeleid tot onderzoeker die precies weet hoe het menselijk lichaam in elkaar zit.

Meer onderzoekers van leren en handelen

  • Dr. Guido Band
  • Prof.dr. Paul van den Broek
  • Prof.dr. Marc van Buchem
  • Prof.dr. Carel ten Cate
  • Prof.dr. Lisa Cheng
  • Dr. Lorenza Colzato
  • Prof.dr. Eveline Crone
  • Prof.dr. Eric van Dijk
  • Prof.dr. Willem van der Does
  • Prof.dr. Bernet Elzinga
  • Prof.dr. Michel Ferrari
  • Roy de Kleijn
  • Dr. Linda van Leijenhorst
  • Prof.dr. Claartje Levelt
  • Prof.dr. Sander Nieuwenhuis
  • Prof.dr. Wilma Resing
  • Prof.dr. Serge Rombouts
  • Prof.dr. Niels Schiller
  • Dr. Henk van Steenbergen
  • Prof.dr. Hanna Swaab
  • Prof.dr. Nic van der Wee
  • Prof.dr. Rudi Westendorp

Dr. Guido Band Psychofysioloog en cognitief psycholoog

Onderzoekt onder meer hoe we twee dingen tegelijk kunnen doen.

Prof.dr. Paul van den Broek Hoogleraar Cognitieve en Neurobiologische Grondslagen van Leren en Doceren

Bestudeert welke verbanden onze hersenen leggen als we teksten lezen.

Prof.dr. Marc van Buchem Hoogleraar Neuroradiologie

Bestudeert hersenziektes zoals dementie en migraine.

Prof.dr. Carel ten Cate Hoogleraar Ethologie

Bestudeert communicatie bij dieren. Vergelijkt hoe vogels en baby’s leren praten.

Prof.dr. Lisa Cheng Hoogleraar Algemene taalwetenschap

Mede-oprichter van het Leiden Institute for Brain and Cognition.

Dr. Lorenza Colzato Cognitief psycholoog

Onderzoekt alles wat onze aandacht beïnvloedt. Van stofjes in de hersens tot religie of geaardheid.

Prof.dr. Eveline Crone Hoogleraar Neurocognitieve Ontwikkelingspsychologie

Bestudeert de ontwikkeling van cognitie en emotie bij kinderen en jongeren. Wordt ook wel de 'puberprof' genoemd.

Prof.dr. Eric van Dijk Hoogleraar Psychologie en Sociale Besliskunde

Onderzoekt hoe we beslissen en waarom we voor onszelf of voor de medemens kiezen.

Prof.dr. Willem van der Does Hoogleraar Klinische Psychologie

Onderzoekt de gevoeligheid voor depressie.

Prof.dr. Bernet Elzinga Hoogleraar Stress gerelateerde Psychopathologie

Onderzoekt de gevoeligheid voor psychische problemen na bijvoorbeeld kindermishandeling.

Prof.dr. Michel Ferrari Hoogleraar Neurologie

De ‘hoofdpijnprofessor’. Won de Spinozapremie met zijn migraine-onderzoek.

Roy de Kleijn Promovendus Cognitieve psychologie

Onderzoekt hoe we robots slimmer en menselijker maken. Kunnen robots ook emoties hebben?

Dr. Linda van Leijenhorst Cognitief psyscholoog

Onderzoekt hersenontwikkeling, cognitieve controle en hoe wij lezen.

Prof.dr. Claartje Levelt Taalwetenschapper

Onderzoekt hoe baby’s en peuters taal leren. Richtte het babytaal-lab op.

Prof.dr. Sander Nieuwenhuis Hoogleraar Cognitieve Neurowetenchap van Besluitvorminmg

Onderzoekt hoe het stofje noradrenaline ons brein aan het werk zet.

Prof.dr. Wilma Resing Bijzonder Hoogleraar Diagnostiek en Onderzoek van Intelligentie en Leerpotentieel

Onderzoekt hoe je intelligentie en cognitieve ontwikkeling meet.

Prof.dr. Serge Rombouts Directeur Leiden Institute for Brain and Cognition

Bekijkt wat medicijnen tegen psychische aandoeningen doen in de hersens.

Prof.dr. Niels Schiller Hoogleraar Psycho/neurolinguistiek

Bestudeert hoe ons brein woorden produceert en hoe het komt als dat niet meer lukt.

Dr. Henk van Steenbergen Universitair docent

Ontdekte onder meer dat positief denken niet altijd beter is voor de cognitieve waakzaamheid.

Prof.dr. Hanna Swaab Hoogleraar Neuropedagogiek en Ontwikkelingsstoornissen

Onderzoekt hoe kinderen met autisme informatie verwerken en ervan leren.

Prof.dr. Nic van der Wee Psychiater en neurowetenschapper

Bestudeert depressies en angststoornissen en het verband daartussen.

Prof.dr. Rudi Westendorp Hoogleraar Ouderengeneeskunde

Onderzoekt cognitie in relatie tot veroudering en vitaliteit. Directeur Leyden Academy on Vitality and Ageing.

Impact: invloed op de wereld

Het onderzoek van Bernhard Hommel heeft niet alleen invloed op de wetenschappelijke wereld en op de maatschappij, maar leent zich ook voor talrijke praktische toepassingen en therapieën. Dankzij zijn inspanningen leren we meer over hoe de mens in elkaar zit en op welke manier we personen met leer- en gedragsproblemen kunnen helpen. Hommel zoekt ook nadrukkelijk samenwerkingsverbanden op tussen verschillende universiteiten en wetenschappelijke disciplines.

Lees meer Robots videogames Bekijk video

De wereld van...

In Leiden leer je de wereld kennen. Leidse onderzoekers hebben contact met collega’s over de hele wereld, vaak ook uit andere (aangrenzende) disciplines. Ook Bernhard Hommel werkt samen met gerenommeerde collega’s uit diverse landen. Op de wereldkaart hieronder staat een aantal mondiale contacten van Bernhard Hommel.

Internationaal Bekijk video