Universiteit Leiden | Bij ons leer je de wereld kennen. Universiteit Leiden | Bij ons leer je de wereld kennen.

Leer Bernard Steunenberg kennen en ontdek hoe Europa ons beïnvloedt

Nederland merkt, net als andere lidstaten, steeds meer welke impact Europa heeft. Als we meer weten over hoe besluiten in Brussel worden genomen, kunnen we dat proces ook beter beïnvloeden.

Lees hier meer over het onderzoek van hoogleraar Bestuurskunde Bernard Steunenberg, over verwant onderzoek en onderwijs aan de Universiteit Leiden en de impact die dat heeft.

 

Bij ons leer je de wereld kennen

Onderzoek: wie trekt er in Brussel aan de touwtjes?

Europa lijkt mijlenver weg en tegelijkertijd angstvallig dichtbij. Lange tijd was ‘Brussel’ een onzichtbare club waar onderwerpen werden besproken die ver van ons bed stonden. Maar de afgelopen jaren beginnen lidstaten, ook Nederland, steeds meer te merken van Europese regels. Denk aan de bezuinigingen als gevolg van de ‘Brusselse’ eis van een maximaal begrotingstekort van drie procent. Om mee te kunnen praten in Europa en besluitvorming te beïnvloeden, moeten we begrijpen hoe Europa werkt. Hoe worden beslissingen genomen, hoe kunnen lidstaten Europees beleid overnemen en hoe beïnvloedt dat ons leven? Bernard Steunenberg, hoogleraar Bestuurskunde en bekleder van de Jean Monnet-leerstoel Europese politiek, is expert op het gebied van de Europese beleidsketen. Hij onderzoekt hoe besluiten in de diverse organen van Europa tot stand komen. Ook bekijkt hij hoe lidstaten Europese regelgeving overnemen en uitvoeren, en of dat leidt tot bijstelling van het beleid op basis van de ervaringen van burgers. Dankzij zijn werk kunnen de Nederlandse overheid, gemeenten en burgers meer grip krijgen op Europese besluitvorming en de gevolgen daarvan.

Premier Mark Rutte in gesprek met ambtsgenoten vóór aanvang van een EU-top over de economische crisis (foto: ANP).

“Nederland mag een van de architecten van Europa zijn, maar de Nederlandse burgers weten niet goed hoe Europa in elkaar zit”, zegt Bernard Steunenberg. “Dat is ook niet zo gek. Er zijn zó veel organen betrokken bij Europese besluitvormingsprocessen dat het lastig is om te weten hoe en wanneer we invloed kunnen uitoefenen op die besluiten. Het is belangrijk om die processen goed in kaart te brengen, want vaak blijkt dat onze regering en de Tweede Kamer meer invloed kan hebben dan ze denken. Ik merk ook dat Nederlanders niet weten hoe groot de impact is die de overheid op Europa kan hebben.”

Steunenberg en zijn collega's onderzoeken twee grote thema's. “Als eerste: hoe verloopt de besluitvorming in de EU? Wie trekt er aan de touwtjes in Brussel: het parlement, de commissie, de Raad of de Europese Raad? Hoe zorg je ervoor dat 28 lidstaten het eens worden over beleid?” Ten tweede: hoe komen besluiten aan bij de uitvoerders? “De bulk van het werk komt immers bij de lidstaten te liggen. Die gaan op hun manier beleid uitvoeren, maar het komt dikwijls voor dat die uitvoering anders is dan dat de EU het had bedacht.”

Om meer te weten te komen over die besluitvorming gebruikt Steunenberg allerlei vormen van onderzoek: van speltheorie tot discoursanalyse, van het gebruik van grotere databestanden tot participerende observatie, en zelfs het aankopen van Bulgaarse kunstwerken. Hij doet dit onder meer vanuit het Jean Monnet Centre of Excellence, onderdeel van de Faculteit Governance and Global Affairs van de Universiteit Leiden.

Onderzoekslijnen: van kunstwerken tot onenigheid aan de grens

Het spel van besluitvorming

Hoe kun je de besluitvorming in Europa analyseren? Bernard Steunenberg maakt gebruik van speltheorie, waarbij de deelnemers aan de Brusselse besluitvorming als spelers worden opgevat. Dat kunnen de officials van de Commissie zijn, maar ook de vertegenwoordigers van de lidstaten.

Meer over Het spel van besluitvorming

Europees of nationaal beleid?

In hoeverre wordt Europees beleid ook echt overgenomen door lidstaten? Bernard Steunenberg en zijn collega’s toonden aan dat in een land ‘nieuw’ Europees beleid en ‘oud’ nationaal beleid tegelijkertijd worden uitgevoerd. Om het te bewijzen hoefden ze alleen maar een Bulgaars kunstwerk te kopen.

Meer over Europees of nationaal beleid?

Gekke grenseffecten

Op verzoek van het Ministerie van Binnenlandse Zaken deed Bernard Steunenberg onderzoek naar gekke situaties in de Nederlandse grensgebieden met België en Duitsland, veroorzaakt door Europees beleid. Hoe vaak komt het voor, en hoe kun je ze voorkomen?

Meer over Gekke grenseffecten

Gemeenten en de EU

Europees beleid wordt afgesproken met de regering van lidstaten, maar vaak zijn het gemeenten die beleid moeten uitvoeren of aan richtlijnen moeten voldoen. In hoeverre lukt ze dat? Bernard Steunenberg probeert die vraag te beantwoorden.

Meer over Gemeenten en de EU

Lid worden van de EU: hoe werkt dat?

Een belangrijk onderdeel van het begrijpen van de EU is onderzoeken hoe, en onder welke voorwaarden, landen lid worden. Een van de onderzoeken die Steunenberg in dit kader verricht, wordt gefinancierd de EU.

Meer over Lid worden van de EU: hoe werkt dat?
‘Europees beleid overnemen is soms niet eenvoudig’

Onderwijs: “Studenten geven me nieuwe inzichten”

Bernard Steunenberg geeft onderwijs in de bachelor- en masterfase van de opleiding Bestuurskunde en begeleidt promovendi. “Ik vind het leuk om samen met studenten te discussiëren over de praktijk, bijvoorbeeld door nieuwe claims in de wetenschappelijke literatuur naast de ervaringen van praktijkmensen te leggen. Soms krijg ik dan te horen dat een proces geheel anders is verlopen dan vanuit een theoretisch perspectief wordt gedacht. Dat geeft mij nieuwe inzichten, en die wisselwerking is prachtig.”

“Ik vind het leuk om samen met studenten te discussiëren over de praktijk.” (foto: Marc de Haan)

Met een universitaire graad in Bestuurskunde ligt de publieke sector aan je voeten. Van ziekenhuizen tot woningcorporaties, ze staan te springen om jouw expertise. Ook het bedrijfsleven heeft interesse in mensen met een graad in Bestuurskunde, want ook veel ondernemingen hebben direct of indirect te maken met beleid van overheden.

Meer opleidingen op het gebied van bestuur en Europa

Bestuurskunde : Onze maatschappij zit vol ingewikkelde vraagstukken. Hoe houden we de zorg en de pensioenen betaalbaar? Wat doen we tegen voetbalrellen? Hoe bestrijden we terrorisme? Als jij graag nadenkt over maatschappelijke problemen en wilt helpen die op te lossen, dan zit je bij Bestuurskunde goed.

Politicologie : Tijdens de studie Politicologie houd je je bezig met maatschappelijke vraagstukken en hun oplossing. Je gaat na hoe problemen rondom bijvoorbeeld criminaliteit, gezondheidszorg, economie, milieu en multiculturaliteit op de politieke agenda komen. En je besteedt aandacht aan de mogelijke oplossing ervan.

Internationale studies : Zoek jij een internationale opleiding die je wereld vergroot en waarbij je de wereld leert begrijpen? Die je laat kennismaken met wereldregio’s en hun geschiedenis, culturen en politiek? Ben je benieuwd naar bijvoorbeeld de oorzaken en effecten van de eurocrisis? Kies voor een studie met internationaal perspectief!

Rechten : Het recht beheerst ons dagelijks leven. Er is al sprake van een juridische handeling als je een brood koopt of het beltegoed van je mobiele telefoon opwaardeert. Rechten studeren is meer dan kijken naar grote juridische zaken. Je houdt je ook bezig met dagelijkse kwesties.

  • Maarja Beerkens
  • Stefaan van den Bogaert
  • Caspar van den Berg
  • Brendan Carroll
  • Gerrit Dijkstra
  • Antoaneta Dimitrova
  • Pim Geelhoed
  • Richard Griffiths
  • Josephine Hartmann
  • Christophe Hillion
  • Madeleine Hosli
  • Elitsa Kortsenka
  • Jean Penders
  • Jan Rood
  • Rik de Ruiter
  • Daniel Thomas
  • Dimiter Toshkov
  • Wim Voermans
  • Hans Vollaard

Maarja Beerkens Universitair docent

Haar onderzoek spitst zich toe op bestuurlijke vraagstukken, management van de publieke sector en empirische beleidsanalyse en -evaluatie.

Stefaan van den Bogaert Hoogleraar Europees recht en directeur van het Europa Instituut

Bestudeert vooral het economische recht van de EU, zoals marktregulering en mededingingsrecht.

Caspar van den Berg Universitair hoofddocent

Onderzoekt multi-level governance, europeanisering van het binnenlands bestuur, en de relatie tussen openbaar bestuur, politiek en media.

Brendan Carroll Universitair docent

Doet promotieonderzoek naar de uitvoeringspraktijk van EU-beleid op het terrein van dierenwelzijn.

Gerrit Dijkstra Universitair docent

Bestudeert als bestuurskundige en jurist de publieke sector.

Antoaneta Dimitrova Universitair hoofddocent en coördinator van de masteropleiding Public Administration

Coördinator van het MAXCAP-project namens de Universiteit Leiden.

Pim Geelhoed Universitair docent

Onderzoekt het opportuniteitsbeginsel in een integrerend Europa.

Richard Griffiths Hoogleraar Sociale en economische geschiedenis

Neemt deel aan TEMPUS, een Europees project om hoger onderwijs in de EU-lidstaten in Oost- en Zuid-Europa te moderniseren.

Josephine Hartmann Promovenda

Bestudeert de politieke legitimiteit van de EU en in het bijzonder 'discretion', de speelruimte die rechters hebben bij rechtstoepassing.

Christophe Hillion Hoogleraar Institutioneel recht van de Europese Unie

Bestudeert de externe betrekkingen en uitbreiding van de EU.

Madeleine Hosli Hoogleraar internationale betrekkingen

Doet onderzoek naar onder meer Europese integratie.

Elitsa Kortsenka Promovenda

Richt haar onderzoek op de maatschappelijke discussie over uitbreiding van de EU. Maakt deel uit van het MAXCAP-project.

Jean Penders Universitair docent

Bestudeert de verhouding tussen Nederland en de EU.

Jan Rood Bijzonder Hoogleraar Europese integratie

Bestudeert de Europese integratie, de rol en invloed van de EU in internationale politiek en de positie van de Nederlandse regering hierin.

Rik de Ruiter Universitair docent

Kijkt naar nieuwe bestuursvormen binnen de EU en naar de invloed van 'Europa' op de verhouding tussen nationale regeringen en parlementen.

Daniel Thomas Hoogleraar internationale betrekkingen

Bestudeert de EU en de onderhandelingen over (en de effectiviteit van) het buitenlandbeleid van de unie.

Dimiter Toshkov Universitair hoofddocent

Onderzoekt in het MAXCAP-project de aarzeling van burgers in EU-lidstaten én kandidaat-lidstaten wat betreft uitbreiding van de EU.

Wim Voermans Hoogleraar Staats- en bestuursrecht

Richt zich zowel op het nationale staatsrecht als het Europese constitutionele recht, met het accent op wetgevingsvraagstukken.

Hans Vollaard Universitair docent

Doet onderzoek naar Euroscepsis in Nederland, Europese desintegratie en grensoverschrijdende zorg.

Anchrit Wille Universitair hoofddocent

Haar onderzoek richt zich onder meer op bevoegdheden en verantwoordelijkheid van het Europees bestuur.

Impact: invloed op Europa

Bernard Steunenberg zet zich op allerlei manieren in om overheden en burgers meer inzicht te geven in het raderwerk van Europese besluitvorming. Dankzij zijn werk kan Nederland zijn stem beter laten horen aan de Europese onderhandelingstafel, met meer 'passend' Europees beleid als gevolg. Hoe meer het beleid past, hoe meer profijt gemeenten en burgers daarvan hebben.

Lees meer

Bernard Steunenberg te gast bij het radioprogramma ‘Premtime’ (foto: NTR).

De wereld van...

In Leiden leer je de wereld kennen. Leidse onderzoekers hebben contact met collega’s over de hele wereld, vaak ook uit andere (aangrenzende) disciplines. Ook Bernard Steunenberg werkt samen met gerenommeerde collega’s uit diverse landen. Op de wereldkaart hieronder staat een aantal mondiale contacten van Bernard Steunenberg. Klik op de markers voor meer informatie en zoom in om markers beter van elkaar te onderscheiden.